Hürmüz Boğazı bilmecesi!

İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırıları sonrası gözler Basra Körfezi’nin kilit noktası Hürmüz Boğazı’na çevrildi. Tahran’dan gelen “geçiş yasağı” telsizleri küresel enerji hattında alarm zillerini çaldı. Dünyada taşınan petrolün yaklaşık dörtte birinin geçtiği bu dar su yolunun küresel anlamda önemi nedir? 
Denizcilik Genel Müdürlüğü’nden ise Türk bayraklı gemiler için önemli bir uyarı yapıldı. Denizcilik Genel Müdürlüğü'nden yapılan açıklamada “Bölgedeki seyir duyurularının takip edilmesi, gerekirse Ana Arama Kurtarma Koordinasyon Merkezi (AAKKM) ile temas kurulması önem arz etmektedir” denildi.

Denizcilik Genel Müdürlüğü’nden yapılan açıklamada “İran'ın Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişlerini yasakladığına dair telsiz yayınları yapıldığı bilgisi gelmiş olup, bölgede Türk bayraklı gemiler için ISPS Kod Güvenlik Seviyesi 3’tür. Bölgedeki seyir duyurularının takip edilmesi, gerekirse AAKKM ile temas kurulması önem arz etmektedir” ifadelerine yer verildi.Selçuk Esenyel: Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin kalp kapakçığıdır. Basra Körfezi’ni Umman Körfezi’ne bağlayan bu dar geçit, günlük ortalama 20 milyon varille küresel petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birinin, LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) ticaretinin ise yaklaşık beşte birinin geçtiği bir koridordur. Örneğin Çin’in ithal ettiği petrolün yüzde 45’i Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor.

Tüm bunlar şu anlama gelir; burada yaşanan her güvenlik gerilimi, anında petrol fiyatına, LNG spot piyasasına, tanker navlunlarına ve savaş riski sigortalarına yansır.Önemli bir nokta şu: “Kapanma” çoğu zaman resmî bir ilanla olmaz. Denizcilikte fiili kapanma; sigorta şirketlerinin teminat vermemesi, armatörlerin gemi göndermeyi reddetmesi, Charter sözleşmelerinde risk maddelerinin devreye girmesi ile gerçekleşir. Eğer gemilerin U dönüşü yaptığı iddiası doğruysa, bu durum piyasanın siyasi açıklamayı beklemeden risk fiyatlamasına başladığını gösterir. Deniz ticareti hukuk metinleriyle değil, risk primiyle çalışır.

‘SADECE ORTA DOĞU DEĞİL, AVRUPA’DAN ASYA’YA KADAR TÜM ENERJİ İTHALATÇILARI ETKİLENECEK’Selçuk Esenyel: Şu an için “Boğaz açık ama geçiş iki kat pahalı” senaryosu piyasa açısından en gerçekçi risk olarak öne çıkıyor. Böyle bir durumda yaşanabilecekler ikiye ayrılıyor. İlk 24-72 saat içinde petrol fiyatlarında sert bir sıçrama görülür, LNG spot piyasasında ani artış yaşanır, tanker navlunları yukarı yönlü patlar ve savaş riski sigortalarında dramatik prim artışları ortaya çıkar. 

Krizin haftalarca sürmesi halinde ise küresel enflasyon baskısı belirginleşir, enerji ithalatçısı ülkelerde cari açık genişler, rafineri marjlarında oynaklık artar ve tedarik zinciri boyunca maliyet geçişkenliği hızlanır. LNG boyutu özellikle kritiktir; Katar çıkışlı sevkiyatlar için Hürmüz Boğazı ana arter niteliğindedir.